ဗုဒၶဘာသာ (၃) မ်ိဳး

ေထရ၀ါဒ ဗုဒၶဘာသာ ဆိုသည္မွာ ၿမတ္စြာဘုရား၏တရားေတာ္ကို ၿမတ္စြာဘုရားေဟာၾကားေတာ္မူသည့္အတိုင္း မၿပဳမၿပင္၊ မၿဖည့္မစြက္၊ မပယ္မႏႈတ္ဘဲ လိုက္နာက်င့္သံုးသည့္ ဗုဒၶဘာသာကို ေခၚဆိုၿခင္းၿဖစ္သည္။ ၿမတ္ဗုဒၶ၏မူရင္းအတိုင္း အတည္ၿပဳထားသည့္ ေဒသနာစဥ္မ်ားႏွင့္ က်င့္စဥ္မ်ားပင္ ၿဖစ္ပါသည္။
ေဂါတမၿမတ္စြာဘုရား ပရိနိဗၺာန္စံေတာ္မူရာ မဟာသကၠရာဇ္ ၁၄၈ တြင္ အရွင္မဟာကႆပ အရွင္အာနႏၵာတို႔ ၾကီးမွဴးေသာ မေထရ္မ်ားက ပထမသံဂါယနာ ကို တင္ေတာ္မူၾကသည္။ ထိုႏွစ္ကိုပင္ သာသနာေတာ္ႏွစ္ အမွတ္ (၁) ဟု သတ္မွတ္ပါသည္။ သံဂါယနာတင္မႈသည္ ၿမတ္ဗုဒၶေဟာၿပထားခ်က္အတိုင္း အတည္ၿပဳထားရွိၿခင္းပင္ ၿဖစ္သည္။
ေထရ၀ါဒ ဗုဒၶဘာသာ ကို ၿမန္မာ၊ ထိုင္း၊ သီရိလကၤာ၊ ကေမၺာဒီးယား၊ ေလာ ႏိုင္ငံတို႔မွာ ကိုးကြယ္ေနလ်က္ရွိၾကသည္။

 

ေထရ၀ါဒဗုဒၶဘာသာ၀င္

 ၿမတ္စြာဘုရားရွင္၏ မူရင္းအက်ဆံုး အမွန္ကန္ဆံုး အသန္႔စင္ဆံုးတရားေတာ္မ်ားတည္း။ ထိုတရားေတာ္မ်ားအတိုင္း လိုက္နာက်င့္သံုးသူမ်ားကို မေထရ္ၿမတ္ၾကီးအဆက္ဆက္တို႔၏၀ါဒအတိုင္း လိုက္နာက်င့္သံုးမ်ားၿဖစ္ၿခင္းေၾကာင့္ ေထရ၀ါဒဗုဒၶဘာသာ၀င္ မ်ားဟု ေခၚဆိုၾကသည္။

 

ေထရ၀ါဒဗုဒၶဘာသာ က်မ္းစာမ်ား
ေထရ၀ါဒဗုဒၶဘာသာ တရားေတာ္မ်ားသည္ ၿမတ္စြာဘုရားလက္ထက္မွစၿပီး ယေန႔တိုင္ေအာင္ တည္ရွိေနၿပီး အရွင္သာရိပုတၱရာ၊ အရွင္မဟာေမာဂၢလာန္၊ အရွင္မဟာကႆပ၊ အရွင္အာနႏၵာ အစရွိေသာ ရဟႏာၱအရွင္ၿမတ္ၾကီးမ်ားမွ စၿပီးေတာ့ မေထရ္ၿမတ္ၾကီးအဆက္ဆက္တို႔ သင္ယူပြားမ်ား ေဆာင္ထားေတာ္မူခဲ့ၾကသည့္ နိကာယ္ငါးရပ္၊ ပိဋကတ္သံုးပုံ ပါဠိေတာ္မ်ားပင္ၿဖစ္ပါသည္။

ထိုထိုသိကၡာပုဒ္ပညတ္ရာတြင္ ပုဂၢလဇၥ်ာသယ အားေလ်ာ္စြာတရားေဟာရာဌာနတို႔၌ ၿမတ္စြာဘုရားေဟာထားအပ္ကုန္ေသာ ပကိဏၰကေဒသနာေတာ္သည္သာလွ်င္ အ႒ကထာ မည္၏။
ရဟန္းတို႔ အခ်ိဳ႕အရဟတၱဖိုလ္၌ အခ်ိဳ႕အနာဂါမိမိဂ္၌ တည္ေစလ်က္ ဥပနိႆယကင္းကုန္းေသာ ရဟန္းတို႔ကို အခ်ိဳ႕နတ္ၿပည္လမ္းေၾကာင္း၌တည္ေစလ်က္ ဒီဃနိကာယ္အတိုင္းအရွည္ရွိေသာ ေဒသနာေတာ္ကိုလည္းေကာင္း၊ မဇၥ်ိမနိကာယ္ ဒီဃနိကာယ္အတိုင္းအရွည္ရွိေသာ ေဒသနာေတာ္ကိုလည္းေကာင္း၊ ၿပဳေတာ္မူသည္။ ထိုပကိဏၰကေဒသနာေတာ္သည္ပင္ အ႒ကထာ မည္၏။

ထို  အ႒ကထာမ်ားကို သံဂါယနာသံုးတန္ တင္ေတာ္မူေၾကာင္းကို သီလကၡန္အ႒ကထာ စသည္တို႔၏ အစဦးပိုင္း၌ ၿပဆိုထားၿပီးၿဖစ္ၾကသည္။ ထိုအ႒ကထာမ်ားရွိေနလ်က္ အရွင္မဟာဗုဒၶေဃာသသည္ အဘယ္ေၾကာင့္ ေနာက္ထပ္အ႒ကထာမ်ားကို ေရးသားရသနည္းဟုဆိုလွ်င္ ထိုအ႒ကထာမ်ားကို သီဟိုဠ္ကၽြန္းသို႔ အရွင္မဟိႏၵေထရ္ေဆာင္ယူသြားၿပီး သီဟိုဠ္ကၽြန္းသူမ်ားအတြက္ အကၡရာတင္ေရးသားထားခဲ့သၿဖင့္ အၿခားကၽြန္းသာမ်ား သင္ယူမႈမၿဖစ္ႏိုင္ၾက၍
ထိုသီဟိုဠ္ဘာသာကိုပယ္ၿပီး မာဂဓာဘာသာၿဖင့္ ၿပန္ဆိုလ်က္လည္းေကာင္း၊
ပါရာဇိကဏ္ အ႒ကထာ အစဦးပိုင္းဂါထာနဲ႔အညီ အက်ယ္ၿဖစ္ေသာ မူလအ႒ကထာစကားမ်ားကို အက်ဥ္းခ်ံဳးလ်က္လည္းေကာင္း၊
အားလံုးေသာအဆံုးအၿဖတ္တုိ႔ကုိ မၾကြင္းက်န္ေစဘဲ ၿပည့္စံုေစလ်က္လည္းေကာင္း
ဘုရားရွင္ေဟာထားေသာ အစဥ္ကို မေက်ာ္လႊားဘဲ
အစဥ္လိုက္တည္ေစလ်က္လည္းေကာင္း၊ ေရးသားခဲ့ပါတယ္။
ထို အ႒ကထာ မ်ားကို သာသနာႏွစ္ (၉၃၇) ၀န္းက်င္တြင္ ၿပဳစုေရးသားထားေၾကာင္း
သိရပါတယ္။
လက္ရွိအ႒ကထာမ်ား၊ အၿခားအ႒ကထာမ်ား ႏွင့္ ဋီကာမ်ားသည္လည္း အရွင္မဟာဗုဒၶေဃာသသည္ ကိုယ္ပိုင္ဉာဏ္ၿဖင့္ ဘုရားရွင္၏ေသနာပါဠိေတာ္တို႔ကို ထင္သလိုဖြင့္ၿပေရးသားထားသည့္က်မ္းစာမ်ား မဟုတ္ၾကေပ။

တခ်ိဳ႕ေနရာမ်ားတြင္ ပါဠိေတာ္ႏွင့္ အ႒ကထာတြင္ ကြာၿခားမႈ ရွိေကာင္းရွိပါမယ္။ ထိုသို႔ေသာအေၿခအေနမ်ားတြင္ ပါဠိေတာ္ကို ဦးစားေပးပါလိမ့္မယ္။

 

ဟီနယာန ဗုဒၶဘာသာ – နိမ့္က်သည့္ယာဥ္ဟူ၍ မဟာယာန တို႔က နာမည္တပ္ခဲ့သည္။
သာသနာႏွစ္ ၁၀၀ တြင္ ေပၚေပါက္ခဲ့သည္ ၀ဇၨီပုတၱကဂိုဏ္း (မဟာသံဃိကဂိုဏ္း) မွ ဆက္လက္ၿဖစ္ပြားလာသည့္ဂိုဏ္းပင္ ၿဖစ္သည္။
ေထရ၀ါဒဗုဒၶဘာသာကဲ့သို႔ မူရင္းတရား အစစ္အမွန္ေတြကိုလည္း အတိအက် မလိုက္နာႏိုင္- မဟာယာနေတြေလာက္လည္း ၿပဳၿပင္ၿဖည့္စြက္ပယ္ႏႈတ္ဖို႔ မလုပ္ခ်င္ေသာ ဗုဒၶဘာသာကို ဟီနယာန ဗုဒၶဘာသာ ဟု ေခၚဆိုသည္။
ထိုဂိုဏ္းသည္ ေရွးက အိႏၵိယၿပည္ ဂႏၶာရတိုင္း၊ ကသၼီရတိုင္းအထိ အေနာက္ေၿမာက္ပိုင္းႏွင့္ ေၿမာက္ပိုင္းတေလွ်ာက္ ၿပန္႔ပြားခဲ့ၾကသည္။
သဗၺတိၳဂိုဏ္း၊ သုတၱႏိ ၱကဂုိဏ္း စသည္ၿဖင့္ နာမည္တြင္ခဲ့ၾကေသးသည္။ ယခုအခါ မဟာယာနတို႔၏ ၀ါမ်ိဳၿခင္းကိုခံလုိက္ရသၿဖင့္ တိမ္ၿမဳပ္ေပ်ာက္ကြယ္သေလာက္ၿဖစ္သြားေလသည္။

  

ဟီနယာန ဗုဒၶဘာသာ က်မ္းစာမ်ား ႏွင့္ မဟာယာန ၿဖစ္ေပၚလာရၿခင္း၏သမိုင္းေၾကာင္း

 

ၿမတ္စြာဘုရားပရိနိဗၺာန္စံေတာ္မူၿပီးေနာက္ သာသနာႏွစ္ ၁၀၀ အေရာက္တြင္ ေ၀သာလီၿပည္သား ၀ဇၨီပုတၱကရဟန္းမ်ားသည္ ဘုရားရွင္၏၀ိနည္းပညတ္ေတာ္ထဲက အခ်က္(၁၀)ခ်က္ကိုု မိမိတို႔လိုသလိုၿပဳၿပင္၍ က်င့္သံုးၾကသည့္အတြက္ေၾကာင့္ သံဃာစည္းေ၀းၿပီးေတာ့ ကမၼ၀ါစာဖတ္ၿပီး ၎၀ဇၨီပုတၱကရဟန္းမ်ားကို ႏွင္ထုတ္ၾကပါသည္။ ႏွင္ထုတ္ခံထားၾကရသူ ၀ဇၨီပုတၱကရဟန္းတို႔က စိတ္တူသေဘာတူ သံဃာမ်ားႏွင့္ ဒကာဒကာမမ်ားကိုပါ စည္းရံုးသိမ္းသြင္းၿပီး ေကာသမၺီၿပည္မွာ သံဃာတစ္ေသာင္းတို႔ၿဖင့္ ဒုတိယသံဂါယနာ (စင္ၿပိဳင္)ကို ၿပဳလုပ္ၾကသည္။ ၎တို႔၏ သံဂါယနာကို မဟာသံဂီတသံဂါယနာဟု သမုတ္ၿပီး ဂိုဏ္းသစ္ကိုလည္း မဟာသံဂီတိဂိုဏ္း (သံဃာမ်ားကိုအစဲြၿပဳ၍ သံဃိကဂိုဏ္း ဟုလည္း) ေခၚတြင္သည္။
၎ဂိုဏ္းသည္ ၿမတ္စြာဘုရား၏ မူရင္းတရားတာ္မ်ားကို စတင္၍ ၿပဳၿပင္သည့္ဂိုဏ္း ၿဖစ္သည္။
၎ဂိုဏ္း၏ အေၿခခံအယူ၀ါဒမွာ သဗၺံအတိၳ- အားလံုးဟာ အစစ္အမွန္ အေနအားၿဖင့္ အၿမဲတမ္းရွိေနၾကတယ္။
၎ဂိုဏ္းက ေဂါတမၿမတ္စြာဘုရားဟာ လူသားဘုရားမဟုတ္ဘူး။ နိဗၺာန္ဘံုမွာ အၿမဲတည္ရွိေနၿပီး ရုပ္ခႏၶာကိုယ္မရွိၿခင္းေၾကာင့္ လူသားေတြ မၿမင္ရတဲ့ အနႏၱတန္ခိုးရွင္ဘုရား ၿဖစ္တယ္ ဟူ၍ ယူဆၾကသည္။
ထို႔ၿပင္ လူ႔ၿပည္မွာတရားေဟာေနတဲ့ဘုရားဟာ
နိမၼိဘုရား (ကိုယ္ပြားဘုရား) သာၿဖစ္တယ္ ဟူ၍ ယူဆၾကသည္။ ဤအခ်က္သည္ မဟာယာနၿဖစ္ေပၚလာရၿခင္း၏ မိ်ဳးေစ့တစ္ေစ့ပင္တည္း။

သာသနာႏွစ္ (၆၅၀) ၀န္းက်င္တြင္ ၀ဇၨီပုတၱကဂိုဏ္း ကို ၾကည္ညိဳေသာ သကမင္းမ်ိဳး ကနိသွ်ကဘုရင္က ၀သုမိၿတမေထရ္ကို ဥကၠ႒၊ အႆေဃာသမေထရ္ကို ဥပဥကၠ႒ တင္ေၿမာက္ၿပီး ဂႏၶာရတိုင္း (ယခုေနာက္ပါကစၥတန္) ဇလႏၶရၿမိဳး ကု၀နေက်ာင္းမွာ သံဂါယနာ တင္ၿပန္သည္။ ယင္းသံဂါယာနာ၏ ထူးၿခားခ်က္မွာ ကနိသွ်ကဘုရင္ က သံဃာေတာ္ေတြကို ပိဋကတ္အဖြင့္က်မ္းမ်ားကို သကၠတဘာသာၿဖင့္ ေရးသားေစေတာ္မူၿခင္းပင္ၿဖစ္သည္။ ထိုသို႔ေရးသားၿပဳစုထားေသာက်မ္းမ်ား ထြက္လာၾကၿပီး ၀ိဘာသာက်မ္းၾကီးမ်ား ဟု ထင္ရွားၾကပါသည္။

 

မဟာသံဃိကဂိုဏ္းၾကီးမွ ဆက္ပြားဂိုဏ္းမ်ား

သဗၺတိၳဂိုဏ္၏ အေၿခခံအယူ၀ါဒမွာ သဗၺံအတိၳ- အားလံုးဟာ အစစ္အမွန္ အေနအားၿဖင့္ အၿမဲတမ္းရွိေနၾကတယ္။

သုတၱႏိ ၱကဂုိဏ္း၏ အေၿခခံအယူ၀ါဒမွာ သတၱ၀ါ၏ သႏာၱန္မွာရွိေနသည့ သိမ္ေမြ႔ေသာ၀ိညာဥ္သည္ မပ်က္မစီးဘဲ တည္ရွိသည္ၿဖစ္၍ တစ္ဘ၀ကေန တစ္ဘ၀သို႔ ကူးေၿပာင္းေနသည္။ ရုပ္တရားေတြကေတာ့ အဆင့္ဆင့္စိတ္ၿဖာခဲြၿခမ္းၾကည့္လိုက္လွ်င္ ေနာက္ဆံုးအဆင့္မွာ ဘာမွ်မရွိၿခင္းကိုသာ ေတြ႔ရသည့္အတြက္ေၾကာင့္ သုညသာၿဖစ္သည္။ ဤသုတၱႏိ ၱကဂုိဏ္းကို သကၤႏၱိကဂိုဏ္းဟုလည္း ေခၚဆိုၾကေသးသည္။

ထို႔ၿပင္သတၱ၀ါတိုင္းမွာ ဗုဒၶသဘာ၀ရွိေနသည္ဟူ၍ပင္ၿဖစ္သည္။

ဤဂိုဏ္း ၂ဂိုဏ္းသည္ မဟာသံဃိကဂိုဏ္းၾကီးမွ ဆက္ပြားဂိုဏ္းမ်ားၿဖစ္ၿပီး ဤဂိုဏ္း ၂ဂိုဏ္းမွ ထပ္ဆင့္ပြားလာၾကသည့္ မဇၥ်ိမိကဂိုဏ္းႏွင့္ ေယာဂါ၀စရဂိုဏ္းတို႔ ၿဖစ္ၾကသည္။

 

သာသနာႏွစ္ (၇၀၀) မဇၥ်ိမိကဂိုဏ္း (နာဂဇၨဳ၏ သုည၀ါဒ)

မဇၥ်ိမိကဂိုဏ္းကို ဦးေဆာင္သူမွာ ရွင္နာဂဇၨဳနမေထရ္ ၿဖစ္သည္။

သုတၱႏိ ၱကဂုိဏ္း၏ သုည၀ါဒကို အေၿခခံ၍ မဇၥ်ိမိကဂိုဏ္းသားတို႔သည္ ေလာကမွာအရာရာတိုင္းအစစ္အမွန္ ရွိသည္- မဟုတ္ည့္အတြက္ေၾကာင့္ အားလံုးကို အၿပန္ၿပန္အလွန္လွန္ အဖန္ဖန္ ၿငင္းပယ္ၿခင္းအားၿဖင့္ ေနာက္ဆံုးမွာ အစစ္အမွန္ဟူ၍ ဘာမွ်မရွိေၾကာင္း၊ သုညမွ်သာရွိေၾကာင့္ သေဘာေပါက္ေအာင္ ၿငင္းပယ္မႈၿပဳရမည္ ဟူ၍ ယူရသည္။

မဇၥ်ိမိကဂိုဏ္း၏ ဘာမွ်မရွိၿခင္းသေဘာတရားသည္ ပန္းအိုး၏အတြင္းဘက္မွာ ဘာမွ်မရွိၿခင္းကဲ့သို႔ၿဖစ္၍ အေခါင္းရွိေနၿခင္းကိုလက္ခံၿပီးလွ်င္ ၎အေခါင္းရွိေနၿခင္းသည္ပင္ ပန္းအိုး၏အႏွစ္သာရၿဖစ္သည္။ ၎အေခါင္းရွိေနၿခင္းေၾကာင့္ ပန္းထိုး၍ရသည္။ ပန္းအိုး၏အတြင္းဘက္မွာ ဘာမွ်မရွိၿခင္းသည္ ပန္းအိုး၏အႏွစ္သာရၿဖစ္သကဲ့သုိ႔ မဇၥ်ိမိကဂိုဏ္း၏ ဘာမွ်မရွိၿခင္းသေဘာသည္လည္း အရာခပ္သိမ္း၏အစစ္အမွန္တရားအေနၿဖင့္ မရွိၿခင္းသေဘာကို ၿပသသည့္ ပရမတၳသုညၿဖစ္သည္ဟုလည္း ရွင္းၿပၾကသည္။

ဤမဇၥ်ိမိကဂိုဏ္း သည္ ခရစ္ႏွစ္ (၂) ရာစုတြင္စတင္ခဲ့ၿပီး မဟာယာနဗုဒၶဘာသာသည္ မဇၥ်ိမိကဂိုဏ္း၏ဂိုဏ္းဆက္ပင္တည္း။

 

သာသနာႏွစ္ (၉၀၀) ေယာဂါ၀စရဂိုဏ္း (အသဂၤ၏၀ိညာဏ၀ါဒ)

ေယာဂါ၀စရဂိုဏ္းကို ေခါင္းေဆာင္သူမွာ  ရွင္အသဂၤမေထရ္  ၿဖစ္သည္။

မဟာသံဃိကဂိုဏ္း၏ ဘုရားႏွစ္ဆူ၀ါဒကို အေၿခခံ၍ ေယာဂါ၀စရဂိုဏ္းသားတို႔သည္ စိတ္၀ိညာဥ္သာလွ်င္ အရွိတရားၿဖစ္သည္ဟူ၍ ယူဆၾကသည့္အတြက္ေၾကာင့္ ၀ိညာဏ၀ါဒဂိုဏ္းဟုလည္း အမည္တြင္ပါသည္။

၀ိညတ္ေခၚဆိုသည့္ ကိုယ္ႏႈတ္အမူအရာေကာင္းၿခင္းရွိမွသာ တရားၿဖစ္သည္ဟူ၍လည္း ယူဆၾကသည့္အတြက္ေၾကာင့္ ၀ိညတၱိမတၱတာဂိုဏ္း ဟုလည္း အမည္တြင္ပါတယ္။

 

ေယာဂါ၀စရဂိုဏ္းက တီထြင္ထားသည္ ဘုရားပြားတို႔မွာ

၁) ဓမၼကာယဘုရား– မလႈပ္မရွားဘဲ မူလအဘာ၀အတိုင္း တည္ၿငိမ္ေနလ်က္သန္႔ရွင္းေသာ အာလယ၀ိညာဏဓါတ္ၾကီး (ထူးၿခားေသာနာမ္ဓါတ္ၾကီးတစ္မ်ိဳး) သည္ တထတာ (အၿမဲတမ္းထိုအတိုင္းရိွေနၿခင္းသေဘာ၊ သူ႔အတိုင္းရွိေနသည့္သေဘာ သန္႔စင္ေသာ၀ိညာဏဓါတ္ၾကီး) နိဗၺာန္ဘံုမွာ အၿမဲတမ္းရွိေနသည့္ဘုရား။

၂) သေမာၻဂကာယဘုရား– စ်ာန္ခ်မ္းသာကိုခံစားေနေတာ္မူသည့္ ဘုရား။ ခႏၶာေတာ္သည္ အလြန္သိမ္ေမြ႔လြန္းေသာေၾကာင့္ ၎၏ခႏၶာေတာ္ကို ဘုရားေလာင္းေတြကေတာင္မွ မၿမင္ႏိုင္ဘူးလို႔ ယူဆၾကသည္။
၀ိညတၱိမတၱာသိဒၶိက်မ္းမွာ – သေမာၻဂကာယဘုရားကို ႏွစ္မ်ိဳးခဲြၿပထားသည္။ ပရသေမာၻဂကာယ (ဘုရားေလာင္းေတြက ၿမင္ႏိုင္ေကာင္းေသာ စ်ာန္ခ်မ္းသာခံစာေနသူ) ႏွင့္ သေမာၻဂကာယဘုရား (ဘုရားေလာင္းေတြက မၿမင္ရႏို္င္ေသာ စ်ာန္ခ်မ္းသာကိုခံစားေနေတာ္မူသည့္ ဘုရား။)

၃) နိမၼာနကာယဘုရား– တထတာနိဗၺာန္မွာရွိေနသည့္ အာဒိဗုဒၶဟု ယူဆခံရသည့္ အာလယ၀ိညာဏဓါတ္ဘုရားၾကီးက ဖန္ဆင္ၿပီးလူ႔ၿပည္သို႔ လႊတ္လိုက္သူ။

သာသနာႏွစ္ (၁၀၀၀) ခရစ္ႏွစ္ (၅၀၀)အေရာက္တြင္ ေယာဂါ၀စရဂိုဏ္းအၾကီးအက်ယ္ ၿပန္႔ပြားခဲ့ေၾကာင့္ သိရပါသည္။

သာသနာႏွစ္ (၁၀၀၀) ခရစ္ႏွစ္ (၅၀၀)တြင္ ဗုဒၶဘာသာအမ်ားစုက မဇၥ်ိမိကဂိုဏ္း၏ သုည၀ါဒကို တၿဖည္းၿဖည္းလက္ခံလာၾကသကဲ့သို႔  ေယာဂါ၀စရဂိုဏ္း၏ အာလယ၀ိညာဏဓါတ္ၾကီးကိုလည္း လူၾကိဳက္မ်ားလာၾကပါသည္။

 

မဟာယာန ေပါင္းစည္းၿခင္း

သာသနာႏွစ္ (၁၀၀၀) ခရစ္ႏွစ္ (၅၀၀) တြင္ ေထရ၀ါဒ ဗုဒၶဘာသာသည္ အိႏၵိယၿပည္ေတာင္ပိုင္းတြင္ အစြန္းအဖ်ားေလာက္မွာသာ အနည္းအက်ဥ္းမွ် က်န္ရွိေတာ့ပါသည္။
ထိုအခ်ိန္မွ တၿဖည္းၿဖည္းၿခင္းၿဖင့္ မူလဂိုဏ္းၾကီးႏွစ္ဂိုဏ္းတို႔သည္ ဆင့္ပြားဂိုဏ္းမ်ား၏ ၀ါးၿမိဳၿခင္းကိုခံရၿပီး မူလနာမည္ေပ်ာက္ကာ ဟီနယာနဗုဒၶဘာသာဟု နာမည္တြင္လာၾကရပါသည္။ ေနာက္တြင္ မဟာယာနအမည္ခံသည့္ဂိုဏ္းတို႔က ၾကီးထြားလာၾကသည့္အေလွ်ာက္ မူလဂိုဏ္းၾကီးမ်ားကေတာ့ ေလွ်ာ့ပါးသြားၾကရၿပီး ေနာက္ဆံုးတြင္ ဟီနယာနအမည္ခံၾကရသည့္ မူလဂိုဏ္းၾကီးႏွစ္ဂိုဏ္းစလံုး မဟာယာနအမည္ရေနသည့္ ဆင့္ပြားဂိုဏ္းၾကီးအတြင္းသို႔ ပါ၀င္ေပါင္းစည္းသြားၾကသည္။
မဇၥ်ိမိကဂိုဏ္းႏွင့္ ေယာဂါ၀စရဂိုဏ္းတုိ႔သည္လည္း အားၾကီးလာသည့္အေလွ်ာက္ မူလနာမည္မ်ားတိမ္ေကာလာၿပီး မဟာယာနဟူ၍ အၾကီးအက်ယ္ၿဖစ္ထြန္းလာေၾကာင္း သိရပါသည္။
မဇၥ်ိမိကဂိုဏ္းအမည္ရေသာ မဟာယာနဂိုဏ္းသည္ တရုပ္ၿပည္သို႔ေရာက္ရွိၿပီး တီယင္တိုင္ဂိုဏ္း ဟု နာမည္သစ္ၿဖင့္ ထင္ရွားလာၿပန္ပါသည္။
ေယာဂါ၀စရဂိုဏ္းအမည္ရေသာ မဟာယာနဂိုဏ္းသည္ တရုပ္ၿပည္တြင္ ေရွလြန္ဂိုဏ္းဟုလည္းေကာင္း၊ ဂ်ပန္ၿပည္တြင္ ဟုိဆိုဂိုဏ္းဟု လည္းေကာင္း နာမည္သစ္ၿဖင့္ ထင္ရွားလာၿပန္ပါသည္။
မဟာယာနသည္လည္း ေနရပ္ေဒသအလုိက္ အယူအဆ အမ်ိဳးမ်ိဳးေၿပာင္းလဲသြားသည္။

 

မဟာယာန ဗုဒၶဘာသာ– ၾကီးၿမတ္ေသာယာဥ္ဟူ၍ မဟာယာန တို႔က နာမည္တပ္ခဲ့သည္။

ၿမတ္စြာဘုရားေဟာၾကားေတာ္မူသည့္အတိုင္း မဟုတ္ဘဲ ကာလ၊ ေဒသ၊ ပုဂၢလ အစရွိေသာ အေၿခအေနအရပ္ရပ္တို႔ႏွင့္ ကိုက္ညီေအာင္ ဘုရားရွင္၏ တရားေတာ္တို႔ကို ၿပဳၿပင္ၿပီး သာ၀ကအၿဖစ္၊ ပေစၥကအၿဖစ္ၿဖင့္ နိဗၺာန္ကိုမရႏိုင္ဘဲ သမၼာသမၺဳဒၶအၿဖစ္ၿဖင့္သာ နိဗၺာန္ကို ရႏိုင္သည္ဟူ၍ယူဆသည့္ ဗုဒၶဘာသာ  ၿဖစ္သည္။
သာသနာႏွစ္ ၆၀၀ ခန္႔တြင္ စတင္ေပၚေပါက္လာသည့္ ဂုိဏ္းၿဖစ္သည္။

ထိုအခ်ိန္တြင္ အိႏိၵယႏိုင္ငံတြင္ ေထရ၀ါဒဗုဒၶဘာသာဂိုဏ္း၀င္းမ်ား အနည္းအပါးမွ်သာ က်န္ေတာ့သည္။

တိဘက္၊ ဆိကင္၊ ဘူတန္၊ နီေပါ၊ မြန္ဂိုလီးယား၊ တရုတ္၊ ကိုရီးယား၊ ဂ်ပန္၊ ဗီယက္နမ္ အစရွိေသာႏိုင္ငံတို႔မွာ မဟာယာန ဗုဒၶဘာသာ ကို ကိုးကြယ္ေနၾကသည္။

 

ဟီနယာန ႏွင့္ မဟာယာန ေခၚထြင္ရၿခင္း အေၾကာင္းရင္း

မူလဂိုဏ္ၾကီးမ်ားၿဖစ္ၾကေသာ သဗၺတၳိ၀ါဒဂိုဏ္းႏွင့္ သုတၱႏိ ၱကဂိုဏ္းတို႔သည္ သမၼာသမၺဳဒၶဘုရားအၿဖစ္ၿဖင့္သာလွ်င္ နိဗၺာန္၀င္စံႏိုင္သည္မဟုတ္။ ပေစၥကဗုေဒၶါအၿဖစ္၊ သာ၀ကရဟႏာၱအၿဖစ္လည္း နိဗၺာန္၀င္စံႏိုင္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ယာန(ယာဥ္) သံုးပါးလံုးကို လက္ခံၾကသည္ဟု မွတ္ယူၾကရပါသည္။ ထို႔ၿပင္ တထတာနိဗၺာန္၊ အာလယ၀ိညာဏဓါတ္ကိုလည္း လက္မခံၾကေပ။

ဆင့္ပြားၿဖစ္လာၾကေသာ မဇၥ်ိမိကဂိုဏ္းႏွင့္ ေယာဂါ၀စရဂိုဏ္းတို႔ကမူ သမၼာသမၺဳဒၶဘုရားအၿဖစ္ၿဖင့္သာလွ်င္ နိဗၺာန္၀င္စံႏိုင္ေၾကာင္းကိုသာ လက္ခံၾကသည္။ ပေစၥကဗုေဒၶါအၿဖစ္၊ သာ၀ကရဟႏာၱအၿဖစ္လည္း နိဗၺာန္၀င္စံႏိုင္သည္ကို လက္မခံၾကပါ။ ထုိေၾကာင့္ ယာနတစ္ပါးတည္းကိုသာ လက္ခံၾကသည္ဟု မွတ္ယူၾကရသည္။ တထတာနိဗၺာန္၊ အာလယ၀ိညာဏဓါတ္ကိုလည္း ၎တို႔၏ အေရးအၾကီးဆံုးတရားအၿဖစ္ပင္ ယူဆထားၾကပါသည္။

မူလဂိုဏ္းၾကီးႏွစ္ဂိုဏ္းသည္ အၿမင့္ဆံုးၿဖစ္ေသာ သမၼာသေမၺာဓိယာတစ္ခုတည္းကို လက္မခံဘဲ ကိုယ္က်ိဳးသက္သက္ကိုသာၾကည့္သည္ ပေစၥကေဗာဓိယာနႏွင့္ သာ၀ကေဗာဓိယာနတို႔ကိုပါ လက္ခံၿခင္းေၾကာင့္လည္းေကာင္း၊ သတၱ၀ါတို႔၏အက်ိဳးစီးပြားကို ေဆာင္ရြက္ေတာ္မူၾကသည့္ ဘုရားေလာင္းတို႔၏အဆင့္ကိုႏွိမ့္ခ်ထားၿခင္းေၾကာင့္လည္းေကာင္း ဟီနယာနဗုဒၶဘာသာ- နိမ့္က်ေသာယာဥ္ဟုေခၚၿပီး
သူတို႔ကိုက်မွ ၾကီးၿမတ္ေသာ သမၼာသေမၺာဓိယာတစ္ခုတည္းကို လက္ခံယံုၾကည္သူမ်ားၿဖစ္ေသာ္ေၾကာင့္ မဟာယာန-ၾကီးၿမတ္ေသာယာဥ္သာ လက္ခံယံုၾကည္ော ဗုဒၶဘာသာဟူ၍ နာမည္ခံလာၾကသည္။

ယခုေခတ္တြင္ ေထရ၀ါဒဗုဒၶဘာသာကို ဟီနယာန ဗုဒၶဘာသာဟု ထင္မွားေနၾကပါသည္။ မဟာယာန နဲ႔ ဟီနယာန ကဲြၿပားခ်ိန္တြင္ အိႏိၵယႏိုင္ငံတြင္  ေထရ၀ါဒဗုဒၶဘာသာေပ်ာက္ကြယ္ေနၿပီၿဖစ္၍ ၎ကြဲလဲြမႈတြင္  ေထရ၀ါဒဗုဒၶဘာသာ မပါ၀င္ေၾကာင္းသိရပါတယ္။ ထိုအခ်ိန္မွာ ေထရ၀ါဒဗုဒၶဘာသာသည္ သီဟိုဠ္ကၽြန္းမွာ ထြန္းလင္းၿပန္႔ပါြးေနပါတယ္။

 

မဟာယာနဗုဒၶဘာသာ က်မ္းစာမ်ား

မဟာယာနဗုဒၶဘာသာ က်မ္းၿပဳဆရာမ်ားမွာ သာသာနာႏွစ္ (၆၀၀) တြင္ ရွင္အႆေဃာသ၊ သာသာနာႏွစ္ (၇၀၀) တြင္ ရွင္နာဂဇၨဳန၊ သာသာနာႏွစ္ (၉၀၀) တြင ္ရွင္အသဂၤ၊ ရွင္၀သုဗႏၵဳ အစရွိကုန္ေသာ ဘုန္းေတာ္ၾကီးမ်ားၿဖစ္ၾကသည္။

မဟာယာနဗုဒၶဘာသာ က်မ္းစာမ်ားသည္ သာသနာႏွစ္ (၇၀၀) ေနာက္ပိုင္းေရာက္မွ ၿမတ္စြာဘုရား၏တရားေတာ္ေတြကို အနည္းငယ္မွ်ေလာက္သာ မွီၿငမ္းၿပဳလ်က္ မိမိတို႔အယူ၀ါဒအတုိင္း ဖြင့္ဆိုေဖာ္ၿပေရးသားထားၾကသည့္ စာမ်ားသာၿဖစ္သည္။ ဘုရားေဟာ က်မ္းဂန္မ်ား မဟုတ္ၾကေပ။

အထူးၿခားဆံုးအယူ၀ါဒမွာ ေထရ၀ါဒဗုဒၶဘာသာတို႔က ၁) ဘုရားၿဖစ္ၿပီးလည္း နိဗၺာန္၀င္စံႏိုင္သည္။ ၂) ပေစၥကဗုဒၶါၿဖစ္ၿပီးလည္း နိဗၺာန္၀င္စံႏိုင္သည္။ ၃) တပည့္သာ၀ကရဟႏာၱၿဖစ္ၿပီးလည္း နိဗၺာန္၀င္စံႏိုင္သည္။ ဤသို႔နိဗၺာန္၀င္စံႏုိင္ပံု သံုးနည္းရွိသည္ဟူ၍ ယူၾကသည္။ ထို႔ေၾကာင့္မဟာယာနတို႔က ေထရ၀ါဒတို႔ကို သမၼာသေမၺာဓိယာန၊ ပေစၥကေဗာဓိယာန၊ သာ၀ကေဗာဓိယာန ဟု သံုးႏႈန္းၾကသည္။

မဟာယနဗုဒၶဘာသာ တို႔ကမူ ဘုရားၿဖစ္ၿပီးမွသာလွ်င္ နိဗၺာန္၀င္စံႏိုင္ၾကမည္ ၿဖစ္သည္။ မဟာယနသည္ သမၼာသေမၺာဓိယာန တစ္ခုတည္းသာလွ်င္ လက္ခံၾကသည္။ (ပေစၥကဗုဒၶါ၊ တပည့္သာ၀ကရဟႏာၱအၿဖစ္ၿဖင့္ နိဗၺာန္မ၀င္စံႏိုင္ဟူ၍ ယံုၾကည္ၾကသည္။

ဤအခ်က္၌ မဟာယာနတို႔၏ အယူ၀ါဒကို အတိအက်ေၿပာရလွ်င္ ဘုရားၿဖစ္ၿပီးမွ နိဗၺာန္၀င္သည္ဟု မေၿပာႏိုင္ဘဲ နိဗၺာန္၀င္စံၿပီးမွသာလွ်င္ ဘုရားၿဖစ္သည္ဟူ၍သာ ေၿပာရမည္။
မဟာယနဗုဒၶဘာသာ၀င္ေတြက သူတို႔ကအၿမတ္ဆံုးယာဥ္ၿဖစ္ေသာ သမၼာသေမၺာဓိယာန တစ္ခုတည္းၿဖင့္သာ နိဗၺာန္ကို သြားႏိုင္သည္ဟူ၍ယံုၾကည္ၿခင္းေၾကာင့္ သူတို႔၏ ဗုဒၶဘာသာကို မဟာယနဗုဒၶဘာသာ ဟု နာမည္တပ္၏။
မဟာယနဗုဒၶဘာသာ ေခါင္းေဆာင္မ်ားသည္ မိမိတို႔တရားေတြကို မွန္ၿခင္းမွားၿခင္းအေပၚ အေရးမထားၾကဘဲ လူၾကိဳက္မ်ားၿပီးေနာက္လိုက္ဘာသာ၀င္မ်ားလွ်င္ ၿပီးေရာဟူ၍သာ အေရးထားၾကသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ေခတ္ကာလအလိုက္ လူၾကိဳက္မ်ားသည့္ အယူအဆအမ်ိဳးမ်ိဳးေတြကို ဗုဒၶတရားေတာ္ေတြထဲသို႔ သြတ္သြင္းၿပီးေတာ့ အမ်ိဳးမ်ိဳးၿပဳၿပင္ေၿပာင္းလဲပစ္သူမ်ား ၿဖစ္ၾကသည္။
သို႔ၿဖစ္၍ ေရွ႕ပိုင္းမဟာယာနတရားမ်ားမွာ ဗုဒၶ၏တရားေတာ္မ်ားကိုမူရင္းအဓိပၸါယ္ၿဖင့္ အေတာ္အတန္ေတြ႔ၾကရေသာ္လည္း ေနာက္ပိုင္းမဟာယာနတရားမ်ားမွာက်ေတာ့ ဗုဒၶ၏မူရင္းတရားမ်ားထဲမွ သစၥာေလးပါး၊ မဂၢင္ရွစ္ပါး၊ နိဗၺာန္၊ အသခၤတ အစရွိေသာ စကားလံုးမ်ားေလာက္ကိုသာ ေတြ႔ၾကရပါသည္။ ထိုစကားလံုးမ်ားမွာလည္း အနက္အဓိပၸါယ္က်ေတာ့ မူရင္းတရားေတာ္မ်ားႏွင့္ တၿခားစီပင္ ၿဖစ္ၾကေနၿပန္သည္။

 

မဟာယာနနိဗၺာန္

မဟာယာန၀ါဒတြင္ ဘုရားေလာင္းတို႔သည္ သူတို႔က်င့္ရမည့္ ဒသဘူမိ ေခၚ အက်င့္ ၁၀ ခုတို႔ကို က်င့္ၿပီးသြားလွ်င္ ထိုတထတာသဘာ၀ၾကီး ႏွင့္ တစ္သားတည္ၿဖစ္သြားၿပီး နိဗၺာန္ကိုရရွိသြားၾကပါသည္။ ဤသို႔နိဗၺာန္ကိုရရွိၿပီးမွသာလွ်င္ ဘုရားၿဖစ္ၾကရသည္။ ထိုတထာတာနိဗၺာန္တြင္ ပြင့္ေတာ္မူၿပီးဘုရားၾကိးမ်ားက နိဗၺာန္ခ်မ္းသာကို ခံစားေနလ်က္ ရွိၾကသည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ တထတာသည္ သန္႔ရွင္းေသာ သဗၺညဳတာဉာဏ္ေတာ္ၾကီးပင္ၿဖစ္သည္ဟုလည္း ယူဆၾကသည္။ တထာသည္ သန္႔စင္ေသာ အာလယ၀ိညာဏဓါတ္ၾကီးၿဖစ္သည္ဟု ယူဆၾကသည့္ႏွင့္အညီ အာလယ၀ိညာဥ္ဆိုသည္မွာလည္း ကုသိုလ္ အကုသိုလ္မ်ိဳးေစ့ေတြႏွင့္ ေကာင္း မေကာင္းေတြကို သိုမွီးထားရာၿဖစ္ေသာ စိတ္တစ္မ်ိဳးၿဖစ္သည္။ ၀ိညာဥ္တစ္မ်ိဳးၿဖစ္သည္ဟု ယူဆၾကပါသည္။ ထိုစိတ္မ်ိဳးသည္ပင္ မဟာယာနနိဗၺာန္မည္၏ဟု ဆိုလိုပါသည္။

အခ်ိဳ႕မဟာယာနတို႔က တထတာႏွင့္ အာယ၀ိညာဥ္သည္ အတူပင္ပဲ ယူဆၾကေသာ္လည္း တခ်ိဳ႕က မတူဟု ယူဆၾကသည္။
ထို႔ၿပင္ အာလယ၀ိညာဥ္ၾကီးမွာ ၿဖစ္မႈသေဘာ ပ်က္မႈသေဘာရွိသည္ဟု ယူသူမ်ားရွိ၍ ၎ဓါတ္ၾကီးမွာ ၿဖစ္မႈသေဘာ ပ််က္မႈသေဘာမရွိဘဲ အၿမဲတမ္းတည္ရွိေနသည္ဟု ယူဆသည္မ်ားလည္းရွိၾကသည္။

 

မဟာယာန ဘုရားေလာင္းၾကီး

အ၀ေလာကိေတသြာရ ဘုရားေလာင္းသည္ ဘုရားအၿဖစ္ကိုယူႏိုင္ပါလ်က္ႏွင့္ မယူေသးဘဲ တစ္ေလာကလံုးကို နိဗၺာန္ေရာက္ေအာင္ ပို႔ေဆာင္ၿပီးမွပဲ သူကေတာ့ နိဗၺာန္ကိုယူမည္ဟုပင္ ဆိုပါသည္။ သည္နညး္ၿဖင့္ ဘုရားေလာင္းေတြက ဘုရားေတြထက္ ေလာကအက်ိဳးကို သယ္ေဆာင္ႏိုင္ၾကသည္ဟူ၍ ယူဆၾကသည့္အတြက္ေၾကာင့္ ဘုရားေတြထက္ ဘုရားေလာင္းေတြကို ပိုၿပီးေတာ့ အေရးထား ပူေဇာ္ ကိုးကြယ္ၾကပါတယ္။
နမ အဘယဒၵဒ အ၀ေလာကိေတသြာရယ ေဗာဓိဆတြာယ မဟာဆတြယာ (ေဘးရန္ကင္းေစတတ္ေသာ ၾကီးၿမတ္ေသာသတၱ၀ါၿဖစ္ေသာ အ၀ေလာကိေတသြာရဘုရားေလာင္းအား ရွိခို္းပါ၏) ဟူ၍ ဂါထာမန္းသလိုအၾကိမ္ၾကိမ္ရြတ္ဆိုေနလွ်င္ ကပ္ၾကီးသံုးပါးကို ေက်ာ္နင္းႏိုင္သည္။ သေဘာၤပ်က္ေဘး။ မီးေဘး၊ ေရေဘး၊ အက်င့္ဘက္ေဘး အစ္ရွိသည့္ေဘးအားလံုး ဒုကၡအားလံုးတို႔မွ ကင္းလြတ္ႏိုင္သည္ဟု ယူဆၾကသည္။
၎းအၿပင္ တၿခားဘုရားေလာင္းမွာ မဥၨဴသီရိဘုရားေလာင္း၊ သမႏၱဘၿဒဘုရားေလာင္း၊ အာကာသဂဗၻဘုရားေလာင္း၊ ကိတၱဂဗၻဘုရားေလာင္း၊ ေမတၱယ်ဘုရားေလာင္းစသည္မ်ားပင္ၿဖစ္ၾကသည္။
မဟာယာနမ်ားက ဘုရားေလာင္းကိုသာ ဦးစားေပး၍ ကိုးကြယ္ၾကသည့္အတြက္ေၾကာင့္ ပညာထက္ ကရုဏာက ပို၍အေရးၾကီးသည္ဟုလည္း ယူဆၾကသည္။ အ၀ေလာကိေတသြာရ ဘုရားေလာင္းသည္ အသြင္အမ်ိဳးမ်ိဳးရွိသကဲ့သို႔ နာမည္လည္းအမ်ိဳးမ်ိဳးရွိတတ္သည္။

 

Ven. Dr. W. Rahula ရဲ႕ Theravada-Mahayana Buddhism ..( From: Gems of Buddhism Wisdom , Buddhist Missionary Society , Kuala Lumpur, Malaysia,1996 )

မူရင္း –
(1) Both accept Sakyamuni Buddha as the teacher.
(2) The Four Noble Truths are exactly the same in both schools.
(3) The Eightfold Path is exactly the same in both schools.
(4) The Paticca-samuppada or the Dependent Origination is the same in both schools.
(5) Both rejected the idea of a supreme being who created and governed this world.
(6) Both accept Anicca,Dukkha, Anatta anf Sila, Samadhi , Panna .
These are the most important teachings of the Buddha and they are all accepted by both schools without questions

 

မွတ္ခ်က္။ ေထရ၀ါဒနဲ႔ မယာဟာနဗုဒၶဘာသာ ေတြရဲ႕ကဲြၿပားခ်က္ေတြကို ၿမန္မာၿပည္ရွိဆရာေတာ္မ်ားႏွင့္ အေနာက္တိုင္းေတြေရးတဲ့ စာအုပ္ေတြမ်ားဟာ ကဲြၿပားမႈရွိပါသည္။ ဒီပို႔စ္ကိုတင္ရၿခင္းမွာ ဗဟုသုတ ရေစရန္ ရည္ရြယ္ၿခင္းသာ ၿဖစ္ပါတယ္။ အင္တာနက္မွာလည္း ရွာေတြ႔ႏိုင္ပါတယ္။

This entry was posted in ၿမတ္ဗုဒၶ သာသနာ and tagged . Bookmark the permalink.

One Response to ဗုဒၶဘာသာ (၃) မ်ိဳး

  1. Ashin kusala says:

    အလြန္ေကာင္းတဲ့ တင္ျပေရးသားခ်က္ပါပဲ။ အဓိက ေသာ့ခ်က္ေတြကိုသာ ထိထိမိမိ ေရးသားတင္ျပသြားတဲ့အတြက္အေၾကာင့္ အခ်ိန္တိုအတြင္းမွာပဲ ထိထိမိမိ သိရွိသြားေစပါတယ္။ မဟာယာနအေၾကာင္း ဖတ္တာမ်ားပါၿပီ အခ်ိဳ႕အခ်က္ေတြကို သိပ္မရွင္းခဲ့ဘူး။ ဟီနယာနဆိုတာ ဘာလဲ။ ဘုရားေလာင္းကုိ ဘာလို႔ ဦးစားေပးၾကတာလဲ စသည္။

    ေက်းဇူးအထူးတင္ပါတယ္။ ဆက္လက္ႀကိဳးစားပါဦးလို႔ တိုက္တြန္းပါရေစ

    ေမတၲာျဖင့္

    အရွင္ကုသလ
    ပူေနး
    အိႏၵိယ

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s